Tác giả Dong Anh Pham thăm kênh đào Bình Lục: Từ công trình lớn đến câu chuyện phát triển doanh nghiệp Trung Quốc

Đầu tháng 10/2026, trong chuyến công tác tại Trung Quốc, doanh nhân, tác giả Dong Anh Pham cùng đoàn đã tới thăm kênh đào Bình Lục, công trình giao thông đường thủy quy mô trọng điểm của Trung Quốc nói chung và tỉnh Quảng Tây. Chuyến thăm diễn ra trong những tuần đầu sau khi tuyến kênh chính thức thông thuyền, mang đến cơ hội quan sát một dự án có khả năng thay đổi đường vận chuyển hàng hóa từ nội địa Tây Nam Trung Quốc ra biển. Đây cũng là một điểm dừng trong hành trình tìm hiểu kinh tế và doanh nghiệp Trung Quốc mà ông theo đuổi gần hai thập niên.

Kênh đào Bình lục mở thêm một hướng ra biển

Quảng Tây có đường bờ biển hướng ra vịnh Bắc Bộ, nhưng hệ thống sông phục vụ vận tải của vùng lại chủ yếu kết nối theo hướng đông. Trước đây, một phần hàng hóa từ nội địa muốn ra biển bằng đường thủy phải đi theo hệ thống sông Tây Giang, vòng qua Quảng Đông rồi mới tới các cảng biển. Khoảng cách gần biển trên bản đồ vì thế chưa chuyển thành lợi thế vận tải tương ứng. Bình Lục được xây dựng để mở thêm một tuyến đi về phía nam, kết nối mạng lưới sông nội địa với vịnh Bắc Bộ.

Kênh đào dài 134,2 km, có tổng mức đầu tư khoảng 72,7 tỷ nhân dân tệ, quy mô tương đương khoảng hơn 10 tỷ USD. Tuyến kênh bắt đầu từ khu vực Hoành Châu thuộc Nam Ninh, đi qua địa bàn Khâm Châu rồi theo sông Khâm ra biển. Được xây dựng theo tiêu chuẩn đường thủy nội địa cấp I của Trung Quốc, công trình có thể tiếp nhận tàu trọng tải 5.000 tấn. Với quy mô hiện tại, kênh đào Bình Lục tạo thêm điều kiện để tổ chức vận chuyển hàng hóa khối lượng lớn giữa các vùng sản xuất và cảng biển.

Theo thông tin từ Tập đoàn Công trình Giao Thông Trung Quốc, tuyến kênh chính thức thông thuyền ngày 16/9/2026, sau khoảng bốn năm thi công. Chuyến thăm đầu tháng 10 của Dong Anh Pham cùng đoàn vì vậy diễn ra khi công trình vừa bước sang giai đoạn vận hành. Thời điểm này mang đến một góc quan sát đáng chú ý: từ bản quy hoạch và công trường xây dựng, tuyến kênh bắt đầu trở thành một bộ phận của mạng lưới vận tải, nơi năng lực kỹ thuật được kiểm nghiệm bằng nhu cầu thực tế.

Phía sau quy mô lớn là bài toán tổ chức và công nghệ

Khối lượng đào đất đá của kênh đào Bình Lục vào khoảng 315 triệu m³, theo công bố của đơn vị tham gia xây dựng. Để hình dung, con số này gần gấp ba khối lượng đào đất đá của công trình thủy điện Tam Hiệp. Nếu đối chiếu với khoảng 74 triệu m³ đất được đào khi xây dựng kênh đào Suez ban đầu, hoàn thành năm 1869, khối lượng của Bình Lục lớn gấp khoảng 4,3 lần. Những so sánh này cho thấy quy mô đào đắp đặc biệt lớn của dự án.

Một thách thức quan trọng là chênh lệch mực nước khoảng 65 m giữa đầu và cuối tuyến. Ba cụm công trình đầu mối Mã Đạo, Xí Thạch và Thanh Niên được bố trí để giải quyết sự khác biệt này. Hệ thống âu tàu hoạt động như những buồng nâng hạ bằng nước: tàu đi vào khoang kín, mực nước được điều chỉnh đến cao độ phù hợp, sau đó cửa mở để tàu tiếp tục hành trình. Nhờ vậy, trở ngại địa hình được chuyển thành một chuỗi thao tác kỹ thuật có thể kiểm soát.

Ở góc độ quản trị, công trình gợi ra câu hỏi về khả năng tổ chức nguồn lực trên quy mô lớn. Vốn đầu tư phải đi cùng năng lực thiết kế, cung ứng thiết bị, điều phối nhà thầu và giám sát chất lượng. Một sai lệch tại hạng mục quan trọng có thể ảnh hưởng tới nhiều phần việc tiếp theo. Vì thế, quan sát Bình Lục cũng là cách tìm hiểu năng lực phối hợp giữa các tổ chức — yếu tố thường ít hiện diện trong hình ảnh công trình, nhưng có vai trò quyết định đối với kết quả xây dựng.

Khi khoảng cách vận tải thay đổi cơ hội kinh doanh

Theo Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc, hàng hóa Tây Nam đi qua Bình Lục có thể giảm hơn 560 km hành trình đường thủy nội địa so với tuyến truyền thống. Mức giảm chi phí logistics tổng hợp được công bố ở khoảng 18–30%. Đây là lợi ích được kỳ vọng của tuyến vận tải mới; khoản tiết kiệm thực tế còn phụ thuộc vào điểm xuất phát, loại hàng, cước vận chuyển và số lần bốc dỡ. Doanh nghiệp chỉ có thể đánh giá đầy đủ lợi thế khi tính toàn bộ hành trình từ nhà máy đến khách hàng.

Một hành trình ngắn hơn còn có thể giúp giảm lượng vốn tồn nằm trong hàng hóa đang vận chuyển. Với doanh nghiệp sản xuất, thời gian giao nhận liên quan trực tiếp tới kế hoạch nguyên liệu, tồn kho và khả năng đáp ứng đơn hàng. Nếu dịch vụ vận tải ổn định, doanh nghiệp có thêm điều kiện để điều chỉnh lượng hàng dự trữ và sử dụng vốn hiệu quả hơn. Tuy nhiên, những lợi ích ấy cần được hỗ trợ bởi lịch tàu đáng tin cậy, thủ tục thuận tiện và khả năng phối hợp giữa cảng, kho bãi cùng các đơn vị vận chuyển.

Từ đây, tác động của kênh đào Bình Lục có tác động tới những quyết định đầu tư dài hạn. Nhà máy đặt ở đâu, mua nguyên liệu từ vùng nào và xuất hàng qua cảng nào đều chịu ảnh hưởng của chi phí lưu thông. Một địa điểm từng kém thuận lợi có thể trở nên hấp dẫn hơn khi đường vận tải thay đổi. Xét theo logic kinh tế, tuyến kênh có khả năng điều chỉnh vị thế cạnh tranh giữa các địa phương, đặc biệt đối với những ngành vận chuyển khối lượng lớn và nhạy cảm với chi phí trên mỗi tấn hàng.

Từ tuyến vận tải đến sự phát triển của các khu công nghiệp

Theo ghi nhận của Tân Hoa Xã, khu vực Nam Ninh đã thu hút các dự án sản xuất giấy, hóa chất và pin; một số nhà đầu tư coi kết nối qua kênh đào Bình Lục là yếu tố quan trọng khi chọn địa điểm xây dựng nhà máy. Đường vận chuyển thuận lợi giúp doanh nghiệp giảm chi phí đưa nguyên liệu về và chuyển thành phẩm tới cảng biển. Khi nhiều nhà máy tập trung dọc tuyến kênh, nhu cầu vận tải, kho bãi và dịch vụ cảng cũng tăng lên, tạo điều kiện phát triển các khu công nghiệp gắn với đường thủy.

Tuy nhiên, chi phí vận chuyển thấp chỉ là một trong những điều kiện để thu hút và giữ chân doanh nghiệp. Nhà máy còn cần điện ổn định, lao động có kỹ năng, đơn vị cung cấp nguyên liệu và dịch vụ sửa chữa thiết bị. Nếu thiếu những điều kiện này, khoản tiết kiệm từ vận tải có thể bị bù trừ bởi chi phí sản xuất cao hơn. Vì vậy, để khai thác hiệu quả kênh đào Bình Lục, các địa phương cần đồng thời đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, đào tạo lao động và cải thiện dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp.

Vai trò trong thương mại Trung Quốc – ASEAN

Kênh đào Bình Lục là một bộ phận của Hành lang thương mại quốc tế đường bộ – đường biển phía Tây, bổ sung kết nối giữa mạng đường thủy Tây Giang, đường sắt Tây Nam và hệ thống cảng vịnh Bắc Bộ. Giá trị của tuyến kênh vì thế nằm trong khả năng phối hợp nhiều phương thức vận tải. Doanh nghiệp có thể lựa chọn đường bộ, đường sắt, đường thủy hoặc kết hợp chúng theo đặc điểm hàng hóa. Một mạng lưới có nhiều lựa chọn cũng tạo thêm khả năng điều chỉnh khi chi phí hoặc điều kiện khai thác thay đổi.

Từ cấu trúc kết nối đó, có thể nhận định Bình Lục sẽ bổ sung điều kiện cho giao thương giữa nội địa Trung Quốc và ASEAN. Với Việt Nam, đây là thay đổi đáng theo dõi trong tổ chức chuỗi cung ứng khu vực. Vận tải thuận lợi hơn có thể mở rộng trao đổi nguyên liệu, thiết bị và thành phẩm, đồng thời gia tăng sức cạnh tranh của một số nhà sản xuất Trung Quốc. Tác động cụ thể sẽ khác nhau theo ngành, bởi hàng cần giao nhanh có cách lựa chọn tuyến vận tải khác với hàng nặng, giá trị thấp trên mỗi tấn.

Hiệu quả cuối cùng của tuyến kênh vẫn cần được đánh giá qua nhiều năm vận hành. Công suất thiết kế phải đi cùng nguồn hàng thực tế; tàu có hàng chiều đi cũng cần cơ hội khai thác chiều về. Các cảng phải bảo đảm năng lực bốc dỡ, còn chi phí duy tu và bảo vệ môi trường cần được tính đầy đủ. Bình Lục vì vậy mở ra một khả năng phát triển mới, nhưng việc biến khả năng ấy thành hiệu quả kinh tế phụ thuộc vào hàng nghìn quyết định tiếp theo của doanh nghiệp, nhà khai thác và cơ quan quản lý.

Giới thiệu doanh nhân, tác giả Dong Anh Pham

Phạm Đông Anh ( bút danh Dong Anh Pham) là doanh nhân, tác giả và người nghiên cứu các mô hình kinh doanh toàn cầu, với gần 20 năm học tập, làm việc, kinh doanh tại Trung Quốc. Có nền tảng tiếng Trung và từng theo học MBA tại Đại học Vũ Hán, ông tiếp cận môi trường kinh doanh từ cả trải nghiệm thực tế lẫn nghiên cứu. Những chuyến đi tới công trình, nhà máy và địa phương trở thành nguồn chất liệu để ông tìm hiểu cách nguồn lực được tổ chức, năng lực được tích lũy và cơ hội kinh doanh được hình thành.

Sau thành công của cuốn sách “Hành trình Volvo - Gần một thế kỉ đặt con người làm Trung Tâm”, Dong Anh Pham tiếp tục giới thiệu cuốn “Geely – Từ doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc đến hệ sinh thái ô tô toàn cầu”. Cuốn sách mở rộng hướng nghiên cứu của ông sang quá trình phát triển của một doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc, từ học hỏi công nghệ, xây dựng thương hiệu đến mở rộng hoạt động quốc tế. Qua câu chuyện Geely, tác giả tìm hiểu cách một doanh nghiệp từng bước kết nối vốn, con người, công nghệ và thị trường để xây dựng vị thế trong ngành ô tô toàn cầu.

Chuyến thăm Bình Lục có sự tiếp nối với mối quan tâm ấy. Một kênh đào và một tập đoàn ô tô thuộc hai lĩnh vực khác nhau, nhưng đều gợi ra câu hỏi về cách tạo dựng năng lực phát triển. Với hạ tầng, đó là sự kết nối giữa vùng sản xuất và thị trường; với doanh nghiệp, đó là khả năng phối hợp công nghệ, thương hiệu và tổ chức. Đặt những quan sát thực tế bên cạnh nghiên cứu doanh nghiệp giúp tác giả bổ sung bối cảnh cho các phân tích về sự phát triển kinh tế Trung Quốc.

Trong công việc và đời sống, Dong Anh Pham theo đuổi sự kết hợp giữa tinh thần bền vững Bắc Âu, sự nhạy bén của Trung Quốc và lối sống tối giản, không phô trương. Trải nghiệm tại Trung Quốc và châu Âu góp phần hình thành góc nhìn chú trọng năng lực thực chất, khả năng học hỏi và giá trị dài hạn. Từ “Hành trình Volvo” đến cuốn sách Geely, cùng những chuyến khảo sát như tại Bình Lục, ông tiếp tục tìm chất liệu cho việc nghiên cứu và viết về doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế toàn cầu.